การบำบัดด้วยคลื่นสั้น (Shortwave Diathermy: SWD)

หรือที่เคยเรียก “คลื่นสั้นพิเศษ (Ultra-Shortwave)” — เป็นเครื่องมือชนิดเดียวกัน

การรักษาด้วยคลื่นสั้น (SWD) ใช้พลังงานคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้าย่านวิทยุส่งเข้าเนื้อเยื่อเพื่อสร้าง ความร้อนระดับลึก (Deep Heat) แตกต่างจากแผ่นประคบร้อนที่เน้นชั้นผิว ช่วยลดปวดลึก ผ่อนคลายกล้ามเนื้อ เพิ่มการไหลเวียน และทำให้พังผืด/แคปซูลข้อนุ่มขึ้น เหมาะสำหรับการเตรียมดัดดึงหรือออกกำลังกาย

 

1) หลักการทำงานและกลไก (Principles & Mechanism)

สำหรับแพทย์และพยาบาล

• Physics: ความถี่มาตรฐานทางการแพทย์ 27.12 MHz (ย่าน RF) พลังงานถูกดูดซับและ แปลงเป็นความร้อน (Conversion) ภายในเนื้อเยื่อ

 

• วิธีการให้ (Methods of application)
  • Inductive (เหนี่ยวนำ) — แนะนำเป็นหลัก: หัวแบบดรัม/คอยล์สร้างสนามแม่เหล็กเหนี่ยวนำ eddy currents ในเนื้อเยื่อที่นำไฟฟ้าดี (กล้ามเนื้อ/เลือด) → ร้อนลึก เหมาะกับเนื้อเยื่อมีน้ำสูง ความเสี่ยงทำชั้นไขมันร้อนเกินน้อยกว่า
  • Capacitive (ตัวเก็บประจุ): แผ่นอิเล็กโทรดคู่สร้างสนามไฟฟ้าผ่านร่างกายซึ่งทำหน้าที่เป็นไดอิเล็กตริก → โมเลกุลมีขั้วหมุน/เสียดสีเกิดความร้อน ให้ความร้อนเด่นที่ชั้นไขมัน จึงเสี่ยงร้อนเกินในผู้ที่ไขมันหนา

 

• โหมดพลังงาน (Modes)
  • Continuous SWD: ผลความร้อนชัด (Thermal)
  • Pulsed SWD (PSWD): ให้พลังเป็นช่วง ๆ อุณหภูมิโดยรวมไม่สูง (non-thermal/micro-thermal) แต่ส่งผลระดับเซลล์ เหมาะระยะอักเสบเฉียบพลัน

 

สำหรับผู้ป่วย

• นักกายภาพบำบัดจะวาง “หัวเครื่องลักษณะเหมือนกลอง/จาน” เหนือบริเวณที่ปวด (มีผ้าขนหนูรอง)
• พลังงานทำให้กล้ามเนื้อลึก ๆ ของคุณอุ่นขึ้นจากภายใน
• คุณจะรู้สึกเพียง อุ่นสบายอย่างสม่ำเสมอ ไม่มี “ไฟช็อต” หรือรู้สึกคลื่นผ่านตัว

 

2) ข้อบ่งชี้และข้อห้ามใช้ (Indications & Contraindications)

สำหรับแพทย์และพยาบาล — ข้อบ่งชี้

• Pain relief จากภาวะกล้ามเนื้อ-กระดูกลึก ๆ: chronic LBP, OA เข่า/สะโพก
• ลดกล้ามเนื้อเกร็งตัว (muscle spasm)
• เพิ่มความยืดหยุ่นคอลลาเจน (capsule/พังผืด) ก่อน stretching/mobilization เช่น frozen shoulder
• เพิ่มเลือดฝอยไหลเวียน ช่วยซ่อมแซมในระยะอักเสบเรื้อรัง
• PSWD: อุบัติเหตุเนื้อเยื่ออ่อนระยะเฉียบพลัน (ข้อเท้าแพลง) เพื่อลดบวม/ควบคุมการอักเสบ
• เฉพาะทาง: พิจารณาในอุ้งเชิงกราน (เช่น PID) ตามข้อบ่งชี้และแนวทางความปลอดภัยท้องถิ่น

 

ข้อห้ามใช้ — สำคัญมาก

• โลหะทุกชนิด ใน/บนร่างกาย: แผ่นดาม สกรู ข้อเทียม เครื่องประดับ เหรียญ กุญแจ (โลหะร้อนจนไหม้ได้)
• อุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ฝังร่างกาย: pacemaker/ICD/เครื่องฝังอื่น ๆ
• มะเร็งที่บริเวณรักษา
• ตั้งครรภ์ — ห้ามใช้ที่ลำตัว (ท้อง/หลัง/เชิงกราน)
• มีเลือดออก/เสี่ยงตกเลือด
• เนื้อเยื่อขาดเลือด อย่างมีนัย
• บริเวณ ดวงตา อัณฑะ หรือ แผ่นกระดูกเจริญ (epiphysis) ในเด็ก
• การติดเชื้อเฉียบพลัน บริเวณรักษา
• ผู้ป่วยที่ รับความรู้สึกผิดปกติ มาก หรือ สื่อสาร/ให้ feedback ไม่ได้

 

สำหรับผู้ป่วย — ใครเหมาะ/ไม่เหมาะ

• เหมาะ: ปวดกล้ามเนื้อ/ข้อเรื้อรังลึก ๆ, ข้อไหล่ติดก่อนดัดดึง
• ต้องแจ้งก่อนทำ: มีโลหะในร่างกาย/เครื่องกระตุ้นหัวใจ/กำลังตั้งครรภ์/มะเร็ง/ผิวหนังชา และต้องถอดโลหะบนตัวทั้งหมดออกให้พ้นเครื่อง

 

3) แนวทางปฏิบัติและขนาดการรักษา (Application & Dosing)

สำหรับแพทย์และพยาบาล

1. Screening: คัดกรองข้อห้ามใช้อย่างรัดกุม ตรวจผิวหนังให้ปลอดแผล/การติดเชื้อ
2. Preparation: อธิบายความรู้สึกเป้าหมายคือ “อุ่นสบาย”; ถอดโลหะทั้งหมด จัดท่าคงที่
3. Set-up: รองผ้าขนหนูแห้ง 1–2 ชั้นเพื่อซับเหงื่อ/เว้นช่องอากาศ วางหัว drum ห่างผิว ~1–3 ซม. (อย่าแตะผิว)
4. Intensity based dosing (อิงความรู้สึกผู้ป่วยเป็นหลัก)
   • Dose I (PSWD): ไม่รู้สึกอุ่น (non-thermal) — อักเสบเฉียบพลัน
   • Dose II: อุ่นเล็กน้อย (mild)
   • Dose III: อุ่นปานกลาง (moderate)
   • Dose IV: อุ่นชัดเจน (vigorous warmth) — หลีกเลี่ยงความร้อนจัด/แสบผิว
5. เวลา: โดยทั่วไป 15–20 นาที
6. การเฝ้าระวัง: สื่อสารตลอด หากเริ่ม “ร้อน/แสบ/ไม่สบาย” ให้หยุด/ลดทันที ผู้ป่วยต้องอยู่นิ่ง ไม่ขยับเข้า-ออกจากหัวเครื่อง
7. หน้าต่างทองคำสำหรับยืด: ดำเนินการ stretch/mobilize ภายใน ~5–10 นาที หลังจบ SWD เพื่อเพิ่มประสิทธิผลการยืดคอลลาเจน

 

สำหรับผู้ป่วย — ขั้นตอน

• ตอบคำถามคัดกรองความปลอดภัย → ถอดของโลหะทั้งหมด
• นอน/นั่งสบาย หัวเครื่องวางเหนือผิว (มีผ้าขนหนูคั่น)
• รู้สึกอุ่นสบายต่อเนื่อง ~15–20 นาที หากเริ่มร้อนเกิน/แสบ ให้บอกทันที

 

เช็กลิสต์ความปลอดภัยสั้น ๆ

• ไม่มีโลหะฝัง/สวม (รวมโครงเสื้อชั้นใน นาฬิกา เหรียญ กุญแจ)
• ไม่มี pacemaker/ICD หรืออุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ฝัง
• ไม่ตั้งครรภ์บริเวณที่จะทำ (ลำตัว)
• ผิวหนังรับความรู้สึกได้ดี ไม่มีแผลติดเชื้อ
• เว้นระยะหัวเครื่องจากผิว 1–3 ซม. ใช้ผ้าขนหนูแห้งคั่น
• สื่อสารความรู้สึกตลอดการรักษา

 

หมายเหตุ: SWD มีประสิทธิภาพสูงเมื่อใช้ถูก “คน–เวลา–เทคนิค” ภายใต้การคัดกรองข้อห้ามใช้อย่างเคร่งครัด โดยเฉพาะเรื่อง โลหะ และ อุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ฝังร่างกาย ผลลัพธ์ดีที่สุดเมื่อบูรณาการกับการยืด/ดัดดึงและการออกกำลังกายเฉพาะปัญหา

 

ข้อความนี้ให้ข้อมูลทางการแพทย์เบื้องต้น ไม่ทดแทนคำแนะนำ การวินิจฉัย หรือการรักษาจากแพทย์หรือนักกายภาพบำบัดผู้เชี่ยวชาญ

 

 

อัปเกรดโรงพยาบาลของคุณด้วยนวัตกรรมเครื่องมือแพทย์ล่าสุด
เพิ่มคุณภาพการรักษา ยกระดับความปลอดภัย และสร้างอนาคตสุขภาพที่ยั่งยืน