การกระตุ้นสมองด้วยคลื่นแม่เหล็ก (TMS)

การกระตุ้นสมองด้วยคลื่นแม่เหล็ก (TMS) เป็นเทคโนโลยีไม่ต้องผ่าตัด ใช้หัวกำเนิดสนามแม่เหล็กพลังงานสูงวางบนศีรษะ เพื่อส่งพลังงานแม่เหล็กเข้าไป “กระตุ้น” หรือ “ยับยั้ง” เซลล์สมองเฉพาะบริเวณได้อย่างแม่นยำ

คิดง่ายๆ ว่าสมองเหมือน “แผงวงจรไฟฟ้า” หลังโรคหลอดเลือดสมองบางวงจรเพี้ยน—TMS คือ “วิศวกรที่เข้ามาจูนวงจร” โดย:

• กระตุ้น (Excite): ปลุกสมองส่วนที่เงียบให้ตื่น
• ยับยั้ง (Inhibit): ลดการทำงานส่วนที่ดังเกินไปซึ่งรบกวนฝั่งอ่อนแอ

 

ผู้ป่วยมักรู้สึกเหมือนถูกเคาะเบาๆ ไม่มีการผ่าตัด/ดมยา เป้าหมายคือ ปลดล็อกศักยภาพการฟื้นตัวของสมอง เพื่อให้กายภาพบำบัดได้ผลดีขึ้น

 

1. หลักการทำงานและกลไก (Principles and Mechanism)

สำหรับแพทย์และพยาบาล:

• Physics: สนามแม่เหล็กแรงสูง (~1.5–2 T) เปลี่ยนเร็วระดับไมโครวินาที → เหนี่ยวนำสนามไฟฟ้าให้เกิด depolarization ในคอร์เทกซ์ (Faraday’s law)

 

• rTMS:
  • HF-rTMS >1 Hz (ทั่วไป 5–20 Hz): กระตุ้น (LTP-like)
  • LF-rTMS ≤1 Hz: ยับยั้ง (LTD-like)

 

• Neuro-rehab: แก้ interhemispheric imbalance หลัง stroke
  • LF-rTMS ใส่ซีกปกติ → ลดการยับยั้งข้ามซีก
  • HF-rTMS ใส่ซีกบาดเจ็บ → เพิ่ม excitability/ส่งเสริม neuroplasticity

 

สำหรับผู้ป่วย:

• วิธีที่ 1: กล่อมฝั่งแข็งแรง ให้เบาลง
• วิธีที่ 2: ปลุกฝั่งอ่อนแอ ให้ตื่นตัว

 

เป้าหมาย: ปรับสมดุลสมอง → ฝึกแขน-ขาแล้ว “เห็นผลและก้าวหน้า” เร็วขึ้น

 

2. ข้อบ่งชี้และข้อห้ามใช้ (Indications and Contraindications)

สำหรับแพทย์และพยาบาล:

ข้อบ่งชี้

• FDA-approved: MDD, OCD, ไมเกรน
• Neuro-rehab (off-label): post-stroke motor recovery, central neuropathic pain, spasticity, aphasia, neglect
• Diagnostic: MEPs

 

ข้อห้ามใช้

• Absolute: โลหะแม่เหล็กใน/ใกล้ศีรษะ (<30 ซม.) เช่น aneurysm clips, เศษโลหะในตา, DBS, cochlear implant; โรคลมชัก/ชักควบคุมไม่ได้
• Relative: pacemaker/ICD, ผ่าตัดสมอง/บาดเจ็บศีรษะรุนแรง, รอยสักผสมโลหะบริเวณศีรษะ-คอ

 

สำหรับผู้ป่วย:

เหมาะกับ: ฟื้นตัวหลังโรคหลอดเลือดสมอง, ปวดเส้นประสาทส่วนกลาง, ซึมเศร้าดื้อยา

ห้ามทำ/ควรแจ้ง: โลหะในศีรษะ/ประสาทหูเทียม (ห้าม), โรคลมชัก (ห้าม), อุปกรณ์ฝังตัวไฟฟ้า, เคยผ่าตัดสมอง

 

3. แนวทางการรักษาและการใช้งาน (Application Guidelines)

สำหรับแพทย์และพยาบาล:

1. คัดกรองข้อห้ามอย่างเข้มงวด
2. หา Resting Motor Threshold (RMT): single-pulse ที่ M1 → ตั้งความแรงเป็น %RMT (เช่น 80–120%)
3. เล็ง M1/DLPFC (พิจารณา neuronavigation)
4. ตั้งพารามิเตอร์: ความถี่, จำนวนพัลส์, จำนวน train, inter-train interval
5. คอร์ส: 20–40 นาที/ครั้ง, 5 วัน/สัปดาห์, 4–6 สัปดาห์

 

สำหรับผู้ป่วย:

1. ซักประวัติความปลอดภัย
2. นั่งสบายๆ บนเก้าอี้
3. ขั้น “หาจุดและความแรง” (นิ้วหัวแม่มือกระตุกเล็กน้อย)
4. ระหว่างทำได้ยินเสียง “คลิก” และเหมือนถูก “เคาะ” ที่ศีรษะเป็นจังหวะ
5. ใช้เวลา 20–40 นาที แล้วกลับไปทำกิจวัตรได้ทันที

 

ข้อควรจำ: TMS ควรทำโดยทีมผู้เชี่ยวชาญ และใช้ ร่วมกับ กายภาพบำบัดเพื่อเสริมผล—ไม่ใช่การทดแทนการฝึก

 

เอกสารนี้ให้ข้อมูลเบื้องต้น ไม่ทดแทนคำแนะนำ/การวินิจฉัย/การรักษาจากผู้เชี่ยวชาญ

 

 

 

อัปเกรดโรงพยาบาลของคุณด้วยนวัตกรรมเครื่องมือแพทย์ล่าสุด
เพิ่มคุณภาพการรักษา ยกระดับความปลอดภัย และสร้างอนาคตสุขภาพที่ยั่งยืน

การบำบัดด้วยแม่เหล็ก (PEMF Therapy)

การบำบัดด้วยแม่เหล็ก (PEMF Therapy) คือการใช้สนามแม่เหล็กไฟฟ้าที่ปล่อย เป็นจังหวะๆ (ไม่ใช่แม่เหล็กถาวร) ส่งผ่านเสื้อผ้าและผิวหนังไปกระตุ้นเซลล์ลึกๆ

คิดง่ายๆ ว่าเซลล์ที่บาดเจ็บ = แบตอ่อน และ PEMF = “แท่นชาร์จไร้สายให้เซลล์” → เร่งซ่อมแซม ลดอักเสบ ลดปวด เพิ่มการไหลเวียน โดยที่ แทบไม่รู้สึกอะไร ระหว่างทำ

 

1. หลักการทำงานและกลไก (Principles & Mechanism)

สำหรับแพทย์และพยาบาล:

• Faraday’s law: พัลส์แม่เหล็กจากขดลวดเหนี่ยวนำ microcurrents ในเนื้อเยื่อ
• Cellular effects: ฟื้น TMP/สมดุลไอออน (Na+/K+, Ca2+) → เซลล์ทำงานดีขึ้น; BMPs/VEGF ↑; Calcium–Calmodulin pathway หนุนสังเคราะห์โปรตีน/หลั่ง NO; ลดการอักเสบ (pro-inflammatory cytokines ↓)

 

สำหรับผู้ป่วย:

PEMF ช่วย “ชาร์จ” เซลล์ ปวด/บวมลด เลือดไหลเวียนดีขึ้น ซ่อมแซมไวขึ้น โดยไม่ร้อน ไม่สั่น ไม่เจ็บ

 

2. ข้อบ่งชี้และข้อห้ามใช้ (Indications & Contraindications)

สำหรับแพทย์และพยาบาล:

ข้อบ่งชี้:

• Bone healing: delayed/non-union, AVN
• Pain: OA, chronic LBP, fibromyalgia
• Wound healing: แผลเบาหวาน/กดทับ
• Post-op recovery: ลดปวดบวมหลังผ่าตัดข้อ
• Tendon/Ligament: ระยะกึ่งเฉียบพลัน–เรื้อรัง

 

ข้อห้ามใช้:

• อุปกรณ์ฝังตัวอิเล็กทรอนิกส์ (pacemaker/ICD/ปั๊มอินซูลิน/nerve stimulator) – ห้ามใช้
• ตั้งครรภ์, มะเร็ง active, เลือดออก, ผู้ป่วยปลูกถ่ายอวัยวะ/กดภูมิ

 

สำหรับผู้ป่วย:

เหมาะกับ: กระดูกติดช้า, ข้อเสื่อมปวดเรื้อรัง, แผลเรื้อรัง, ฟื้นตัวหลังผ่าตัด

งดทำหาก: มีเครื่องมือไฟฟ้าฝังในร่างกาย/ตั้งครรภ์/มะเร็ง/เพิ่งปลูกถ่ายอวัยวะ

 

3. แนวทางการรักษาและการใช้งาน (Application Guidelines)

สำหรับแพทย์และพยาบาล:

1. คัดกรองข้อห้าม (เน้นอุปกรณ์ฝังตัว)
2. เตรียมผู้ป่วย: เอาอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ออกจากบริเวณรักษา จัดท่าผ่อนคลาย
3. เลือก coil/pad วางบน/ใกล้ตำแหน่งรักษา เปิดโปรโตคอล
4. Parameters: Intensity (Gauss/T), Frequency (Hz), Pulse shape (sine/square/sawtooth), Duration 30–60 นาที
5. คอร์ส: วันเว้นวัน/3–5 ครั้ง/สัปดาห์ ต่อเนื่องหลายสัปดาห์

 

สำหรับผู้ป่วย:

1. ซักประวัติเพื่อความปลอดภัย
2. นอน/นั่งสบาย ไม่ต้องถอดเสื้อผ้า
3. วางห่วงหรือแผ่น PEMF ใกล้บริเวณปวด
4. ระหว่างทำ ไม่รู้สึกเจ็บ/ร้อน/สั่น (อาจซ่าเล็กน้อย) ใช้เวลา 30–60 นาที

 

ข้อควรจำ: PEMF อ่อนโยนและปลอดภัยเมื่อใช้อย่างถูกวิธี แต่ต้องทำสม่ำเสมอเพื่อเห็นผล เป็นการหนุนการซ่อมแซมตามธรรมชาติ ไม่ใช่ผลลัดฉับพลัน

 

เอกสารนี้เป็นข้อมูลเบื้องต้น ไม่ทดแทนคำแนะนำ/การวินิจฉัย/การรักษาจากผู้เชี่ยวชาญ

 

 

 

อัปเกรดโรงพยาบาลของคุณด้วยนวัตกรรมเครื่องมือแพทย์ล่าสุด
เพิ่มคุณภาพการรักษา ยกระดับความปลอดภัย และสร้างอนาคตสุขภาพที่ยั่งยืน